En fazla ihracati Avrupa`ya gerçeklestiren Türk tekstil ve hazir giyim sektörü, kotalarin kalkmasinin etkilerini tartisiyor. Sektör temsilcileri kotalarin kalkmasindan ziyade, Türkiye`de yüksek faizden kaynaklanan düsük döviz kuru ile üretim maliyetlerinin rekabet gücünü etkileyecegi kanaatinde. Son olarak ihracatçilarin faizlerin yüksek oldugu sikayetlerine karsilik Merkez Bankasi bu ay yarim puanlik indirimle faizleri 17,25`ten 16,75`e düsürmüstü.
Dünya Ticaret Örgütü`ne üye olduktan sonra Çin`in uluslararasi piyasalari en fazla etkileyen alani tekstil ve konfeksiyon oldu. 2005 yilinda Çin`e uygulanan kotalar kalkti. Bunun sonucu olarak ucuz Çin mallarinin ithalati, bazi kategorilerde yüzde 600`lere varan bir artis gösterdi. Türk hazir giyim ve tekstil sektörü Istanbul`da düzenledigi toplantiyla konuyu masaya yatirdi.
Konunun taraflarinin bir araya getirildigi `Istanbul deklarasyonu` yayinlandi. Kotalarin kaldirilmasindan önce Çin, dünya tekstil ticaretinin beste birini gerçeklestirmekteydi. Ancak bu ülkeden tekstil siparisleri olan Avrupali tekstil ithalatçilari, mallarinin limanlarda yigilmasi sebebiyle zor günler yasadi. Bu durumun Türkiye`ye etkisi AB`nin büyük alicilarin siparislerini Türkiye`ye kaydirdi. Bu ayin basinda ise Avrupa Birligi ile Çin tekstil ürünlerine karsi uygulanan kotalarin kaldirilmasi konusunda anlasmaya vardi.
Avrupa Komisyonu, kotalarin kaldirilmasi ile ilgili sürecin 2008`de bir yil boyunca devam edecegini açikladi. Buna göre birlige Çin`den ithal edilen mallar `çift kontrol sistemi` ile gözetim altinda tutulacak. Bir yil sonunda da tekstil ve giyim ürünleri ile ilgili kotalar ortadan kalkacak. Böylece AB ve Çin arasinda yasanan `tekstil savaslari` 2005 Haziran`inda varilan ortak anlasma ile 2007 sonunda çift kontrol sistemi ile sona erecek. Uygulanacak olan çift kontrol sistemi tisört, süveter, erkek pantolonu, bluz, elbiselik, çarsaf ve yastik kilifi ile keten ipligi gibi ürünleri kapsayacak. Buna göre birligin halen kota uyguladigi 10 tekstil ürününden artik tehlike arz etmeyen ikisi serbest birakilirken, hassas olan sekiz üründe Çin tarafi ihracat, AB tarafi ise ithalat izinlerini yakindan takip edecek.
Tekstil sektöründe kotalarin kalkmasinin sektör üzerindeki etkisi Devlet Planlama Teskilati tarafindan hazirlanan raporda da yer aldi. `Türk Tekstil ve Hazir Giyim Sanayiinin Degisen Dünya Rekabet Sartlarina Uyumu` baslikli rapor 2020 yilina kadar sektörün bir miktar küçülecegini ortaya koydu. Kotalarin 2020 yilina kadar kademeli olarak kalkmasinin ardindan Türkiye`deki tekstil ihracati yüzde 20, hazirgiyim ihracati yüzde 47 azalacak. Tekstil üretimi yüzde 23,1, hazir giyim üretimi de yüzde 33 küçülecek. Bunlara paralel olarak, 2018 yilina kadar 600 bin kisi isini kaybedecek. Buna karsin Çin ve Hindistan hem üretimlerini hem de istihdamlarini artiracak. Rapora göre Çin tekstilde yüzde 12,4`lük, hazir giyimde ise yüzde 31,3`lük üretim artisi saglayabilecek. Çin`de istihdam 2018 yilina gelindiginde tekstilde yüzde 12,2, hazir giyimde yüzde 30,4 yükselecek. 2008`den sonra sektörün Çin rekabetinden daha da fazla etkilenecegi belirtilen raporda, sektörün en büyük sorunu olarak yüzde 40 düzeyine ulasacak kayitdisilik gösteriliyor.
Istanbul Tekstil ve Konfeksiyon Ihracatçi Birlikleri (ITKIB) Baskani Süleyman Orakçioglu, kotalarin kalkmasinin ilk kez gündeme geldigi 2005`ten bu zamana kadar 24 milyar dolarlik ihracatin Çin ile rekabetin disina çiktigini söyledi. Türk tekstil sektörünün bu ülke ile rekabette ayri kulvarlarda olduguna dikkat çeken Orakçioglu, "Sektör geçen üç yili degisim ve yeni stratejiler belirleme konusunda çok iyi degerlendirdi. Hem egitim hem tasarima yatirim yapti. Hizli modanin en iyi uygulayicisi haline gelmesi farkli bir yola girmesini sagladi."dedi. Birlik baskani, su anda sektörün en önemli sorununun kotalardan ziyade yüksek faiz ve bundan olusan düsük kur oldugu düsüncesinde. Çünkü 5 yil önce dolar 1,600 seviyelerindeyken simdi 1,200 civarina geriledi. Kur yüzde 30 düserken maliyetlerde yüzde 50 civarinda artis gözlendi. Bu sebeple Türkiye`nin rakibi Çin degil, Avrupa ülkeleri.
Türkiye Giyim Sanayicileri Dernegi Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Kumbaraci ise Orakçioglu ile ayni görüste degil. Kumbaraci, Çin mallarinin AB`ye saldiracagi, birligin pazarinin, Çin, Hindistan, Pakistan için cazip pazar haline gelecegi kanaatinde. Bu durum, Türk ihracatçilari için pazar kaybina yol açabilir. Avrupa ülkeleri ve Türkiye, Ticari Koruma Araçlari`ni (Trade Defense Instruments) yürürlüge koyacak. Gümrükte Çin ve diger tedarikçi ülkelerden gelenlere `gözetim/monitoring` uygulamasi yapilacak. Bu araçlarin `kotalar gibi` miktar kisitlamasi seklinde yaptirim gücü olmayacak, ancak, Çin mallarinin `gözetime tabi olmasi` psikolojik bir engelleme. Burada tekstil ve hazir giyimde tüccar konumundaki kuzey ve üretici konumundaki güney Avrupa ülkelerinin, çikar çatismasi oldugunu söyleyen Kumbaraci, "AB`nin, gerek Çin ve gerekse diger ülkelerle yapmaya çalistigi `ben pazarimi size açayim, siz de pazarlarinizi AB`li ihracatçilara açin` yaklasimi sonuçsuz kaliyor. Avrupa üyeleri arasinda ortak çikar platformu maalesef olusturulamiyor. Türkiye üretici AB ülkeleri, özellikle Italya ile isbirligi yaparak Çin`e karsi mücadelesini sürdürüyor."degerlendirmesini yapti. AB`nin Türkiye`nin en büyük pazari olduguna dikkat çeken Kumbaraci, "AB`nin Çin mallarina uyguladigi kotalari kaldirmasi Türk üreticileri çok hassas bir konuma itmektedir. Türkiye, Çin ile fiyata dayali bir rekabet sürdürmemekte; rekabeti kalite, pazara yakinlik ve küçük partiler ve adetlerle, esnek ve hizli üretim gibi konularda `rekabetçi üstünlüklerini` gelistirmek durumundadir."seklinde konustu.
Türkiye`nin avantaji kalite ve tasarim
Dünyada rekabet artik sadece fiyatla degil, kalite ve tasarimla da ön plana çikiyor. Türkiye bu konularda çok basarili.
Yüksek adetli mallarin üretimi için Çin tercih ediliyor. Ancak, küçük miktarda ve kaliteli ürünlerde Türkiye avantajli.
Çin`de üretilen mallardaki sagliga zararli maddelerin kullanilmasi insanlari uzaklastiracak.
Isçi haklari ihlalleri Avrupali alicilarin Uzakdogu`dan gelecek ürünlere karsi mesafeli yaklasmasina yol açiyor.
Küresel isinma sebebiyle koleksiyonlarin sik araliklarla degistirilmesi, hizli üretim yapan Türk üreticilerin avantajli oldugu bir baska husus.
`Fiyatlarda Anadolu Çin ile rekabet edebiliyor`
Hey Tekstil firmasinin sahibi ve Giyim Sanayicileri Dernegi`nin eski Baskani Aynur Bektas, kotalarin kalkmasinin kisa süreli etki olusturacagini söyledi. Bektas, Çin`in disinda artik Vietnam, Banglades gibi ülkelerde üretimler yapildigina dikkat çekerek, Türkiye`nin birçok alanda avantajli oldugunu kaydetti. Italya`daki ve Ispanya`daki üretimin Türkiye`ye kaydigini söyleyen Bektas, "Korkacak bir sey yok. Türkiye tasarimda çok ileri, Italyanlara bile markali koleksiyon hazirliyoruz artik."dedi. Türkiye`nin önde gelen hazir giyim perakende zincirlerinden Collezione`nun Yönetim Kurulu Baskani Ekrem Akyigit, kotalar kalktiginda bugünkü durumdan farkli bir seyin olmayacagini ifade etti. Türkiye`nin kotalardan ne kadar faydalandigini tam olarak bilinmedigini söyleyen Akyigit, "Rekabette satista ürünün fiyati bir firmayi ilgilendiriyorsa o sekilde veya bir sekilde deveye hendek bile atlatarak getiriyor."diye konustu. Kotalar kalktiktan sonra ilk etapta bu is iyidir deyip çok sayida insanin girecegini söyleyen Akyigit, "Bir süre pazarin dengesi bozulacak, ancak ihtiyaci dogrultusunda mal alinacak ve gerisi çekilecek. O zaman da is normal seyrine girecektir."diye konustu. 2000`de kendi sirketinin de sattigi ürünlerin yüzde 50`sini Çin`den getirdigi bilgisini veren Akyigit, daha sonra bu orani yüzde 9`a düsürdügünü aktardi. Hem Collezione hem de diger firmalar üretimlerini Anadolu`ya kaydirdi. Ekrem Akyigit, bunu söyle degerlendiriyor: "Ben Uzakdogu`dan aldigim kadar Kahramanmaras`tan mal aliyorum, Kayseri`de mal yaptiriyorum. Anadolu fiyat anlaminda Çin`le rakebet ediyor. Kotalarin uygulandigi süre sektörü renöve etti, sisteme soktu. Ama ucuz ürünün yapildigi yer artik Istanbul degil Kahramanmaras oldu."
Abdulhamit Yildiz/ Zaman
|
|
